Kultura ludowa

Jedziesz w gościnę? Zabierz swoją łyżkę!

12 lipca 2026

Jedziesz w gościnę? Zabierz swoją łyżkę!

O ile w domach szlacheckich talerzy, pucharów czy półmisków nie brakowało, to skąpo było ze sztućcami. Uważano bowiem, że każdy gość powinien przywieźć je ze sobą. Bardziej wytworni wozili te przybory w ozdobnym futerale, inni nosili chociażby łyżkę za cholewą. Jan Stanisław Bystroń pisze o zdziwieniu cudzoziemców, którzy jako jedyni otrzymywali noże i widelce, gdy natomiast Polacy wozili je ze sobą. Dopiero za czasów saskich niektóre domy magnackie zaczęły wprowadzać zwyczaj kładzenia gościom noży i widelców obok talerza.
Co jadano na wsi w XIX wieku?

2 lipca 2026

Co jadano na wsi w XIX wieku?

Podróżując po Polsce często możemy trafić do restauracji pod szyldem „Chłopska chata”. Oprócz „tradycyjnych” polskich frytek i schabowego, rosołu i żurku w karcie możemy znaleźć dania, które prędzej znalazłyby się na stole szlachcica niż chłopa, a i tu należałoby postawić wielki znak zapytania.
Ile razy zdarzyło Ci się powiedzieć: nie przez próg?

19 czerwca 2026

Ile razy zdarzyło Ci się powiedzieć: nie przez próg?

Próg w dawnej kulturze miał bardzo symboliczne znaczenie. W świecie pełnym niezrozumiałych zjawisk i zagrożeń oddzielał to, co bezpieczne, bliskie od tego, co obce, czego należy się obawiać; świat wewnętrzny od zewnętrznego, sacrum od profanum. 

Ale do którego z tych światów sam należał?

Czy zabierać brzozowe gałązki po Bożym Ciele?

4 czerwca 2026

Czy zabierać brzozowe gałązki po Bożym Ciele?

W Polsce Boże Ciało obchodzi się od 1320 roku. Istotnym elementem tego ważnego święta są barwne procesje, które zachowały się w tradycji do dzisiaj. Wierni, z kapłanem niosącym Najświętszy Sakrament, wychodzą z kościoła i przechodzą ulicami miast i wsi. Zatrzymują się przy czterech ukwieconych ołtarzach, gdzie następuje odczytanie Ewangelii i błogosławieństwo. (Dawniej przy ołtarzach odgrywano także sceny biblijne).
„Próżniak, włóczęga, co obca mu praca…¹”

30 maja 2026

„Próżniak, włóczęga, co obca mu praca…¹”

Przeciętny człowiek mógł zemleć przy żarnach w ciągu dnia nie więcej niż 30-35 kilogramów zboża. Zwiększające się zapotrzebowanie na mąkę i kaszę wymagało zwiększenia efektywności tej pracy. To właśnie rosnący popyt na te produkty, niezbędne w rozwijających się miastach, przyczynił się do rozpowszechniania się młynów i wiatraków.
Masz drugie imię?

27 maja 2026

Masz drugie imię?

Kiedyś częstym zwyczajem było nadawanie dzieciom dwóch imion na chrzcie. Dziś nadal możemy spotkać się z tą tradycją. Skąd jednak ten zwyczaj?
Rewolucje kuchenne XIX wieku

31 marca 2026

Rewolucje kuchenne XIX wieku

Niezrównana i bezkompromisowa emancypantka. Kulinarna celebrytka, autorka bestsellerowych książek. Kobieta, której nazwisko było na ustach wszystkich. Lucyna Ćwierczakiewiczowa. Dorównywała Sienkiewiczowi, Prusowi czy Słowackiemu w ilości sprzedanych egzemplarzy. Tylko za swojego życia doczekała się dwudziestu wznowień!
Niedziela Palmowa

28 marca 2026

Niedziela Palmowa

Wielki Tydzień rozpoczyna Niedziela Palmowa, upamiętniająca wjazd Chrystusa do Jerozolimy. Dawniej święcone w tym dniu palmy przechowywano przez cały rok za świętym obrazem, aby chroniły przed złem.
Mur pruski a szachulec, czyli o domach w kratę

24 marca 2026

Mur pruski a szachulec, czyli o domach w kratę

W części Polski, która historycznie znajdowała się pod wyraźnym wpływem niemieckim (m.in. Śląsk, Kaszuby, Pomorze, Warmia), spotkać można goszczące nadal w tamtejszym krajobrazie budynki „w kratę”. Niektóre z nich w dalszym ciągu są zamieszkane lub pełnią inne funkcje użytkowe.
Zdjęcie ilustrujące wpis o przednówku

17 marca 2026

Przednówek

Przednówek był czasem głodu i skrajnego oszczędzania zapasów, kiedy do nowych zbiorów pozostawało jeszcze wiele tygodni.